مختصری از زندگینامه برهانی نسوی

امیر الشعراء برهانی نسوی (تولد 409،وفات 465 قمری)

امیر الشعرا ابوعبدالله محمد بن عبدالملک برهانی نسوی از شاعرانپارسىگوی قرن پنجم هجری ، كه در دربار سلجوقيان به ويژه نزد البارسلان و ملكشاهمقرّب ومعزّز بود . اصلبرهانىرا از شهر نسا دانستهاند. برهانی نسوی اميرالشعرای دربار سلجوقى، بخصوصامیرالشعرای دورهی آلب ارسلان سلجوقی(421-466 هـ.ق.)بود

عبدالملك برهانی نسوی به دو زبان فارسی و عربی، سخن میسروده و در دورهی آلب ارسلان سلجوقی، مرتبهی اميرالشعرايی يافته است.

امیر معزّی ، شاعر شهیر، پسر اوست که به پدر فخر کرده و خود را جانشین و وارث مهارت و استادی او شمرده است . امیر معزّی را در آغاز شاعری «پسر برهانی » می نامیدند (نظامی عروضی ، ص 66ـ68). برهانی در قطعه ای مشهور پسرش را به ملکشاه سلجوقی سپرد.

برهانی، در آغاز پادشاهی ملكشاه و در سال 466 يا اندكی بعد از آن در شهر قزوين، پس از تحمل بيماری، از سرای فانی رخت بربسته است.

عبدالملک بُرهانی نسوی ، از شاعران خراسان در قرن پنجم . با توجه به بیتی از امیر معزّی که در آن عمر برهانی را 56 سال دانسته است، می توان سال تولد او را حدود 409 تخمین زد (معین ، ص 7ـ 8)

برهانی ملک الشعرای دستگاه سلجوقیان ، و معاصر و مداح الب ارسلان بود . او سبک منوچهری را، در تتبع اشعار عرب و آوردن مضامین تازیِ بسیار در شعر فارسی ، دنبال کرد و امیر معزّی این شیوه را به کمال رساند. عبدالملک مورد علاقه و اعتماد البارسلان بوده است. و تخلص برهانی گرفته شده است از لقب آلبارسلان یعنی برهانالمؤمنین.

از برهانی، کتاب و اثر مستقلی در دست نیست و از وی تنها دو بيت عربی و دو قطعهی فارسی به روزگار ما رسیده است. اوحديبليانى ،برهانى را شاگرد اديبمختار زوزنىدانستهاست.

از برهانی جز یک قصیده، که اشتباها به منوچهری نسبت داده شده است، چند بیت از تشبیبِ قصیدهای در مونس الاحرار، بیت معروفی در توصیه پسرش به ملکشاه، و یک قصیده که در دیوانهای خطی و چاپی منوچهری به اشتباه وارد شده، اثر و سروده دیگری در دست نیست

در باره عبدالملک برهانی در لغت نامه دهخدا چنین آمده است :

برهانی . ] ب ُ ] (اِخ ) امیرالشعراء.ازشاعران اوایل عهد سلجوقی و معاصر و مورد علاقه ٔ الب ارسلان و پدر معزی شاعر معروف است. برهانی در قطعه ای مشهور پسرش را به ملکشاه سلجوقی سپرد و خود درآغاز دولت ملکشاه (جلوس 465 هَ . ق .) به سال 465، درقزوین درگذشت . اشعاری از او در تذکره ها و کتب ادبی ثبت است . (از فرهنگ فارسی معین ).

برهانىبا شاعرانىچون لامعی گرگانی ، سوزنی سمرقندی ، جمالی مهریجردی و عمعق بخارایی همدوره و همعصربودند واز جمله ممدوحان اویند و با لامعىمناظره و مشاعره نیزداشته است .

تخلّص برهانی احتمالاً مأخوذ از لقب او، برهان امیرالمؤمنین ، است ؛ ملکشاه ؛ کمال الدوله ابورضا فضل الله بن محمد زوزنی ، صاحب دیوان انشاء و اشراف که به احتمال قوی برهانی قصیدة «سلامٌعلی ' دارِ اُمّالکواعب » را در ستایش او سروده و آن یگانه قصیدة کاملی است که از او به جا مانده است

برهانی نسوی با سرودنقطعهای که بعدها شهرت ويژهای يافت، فرزند خود را بهملكشاه سپرد و سلطاننيز مستمريی ویرا برای فرزندش برقرارساخت.

آن بیت چنین بوده است:

من رفتم وفرزند من آمد خلف صدق

او را به خدا و به خداوند سپردم

منبع:نشریه اینترنتی شهرستان درگز